Life will Never be the Same Again – Peter Hoeve

Wat kunnen we leren van ‘Het Grote Nieuws’ afgelopen weekend? Het nieuws dat er nooit meer nieuws zal zijn? Althans geen ‘News of the World’ oude stijl. Rupert Murdoch heeft zijn knopen geteld en de stekker eruit getrokken. Na 168 jaar trouwe dienst heeft hij zijn krant binnen een week bij het oud papier gegooid. Gewoon zo, alsof het om een oud brood ging. Een aantal mensen verliezen nu hun baan en de abonnees hun krant. Maar de schietschijf van politici en actievoerders is verdwenen. De lont is uit het vuur gehaald en de crisis lijkt voorlopig bezworen.

Murdoch is een ervaren sluwe vos en een succesvol zakenman. Hij weet als geen ander wat het betekent als je op de golven wilt surfen om zo het onderste uit de kan te kunnen halen. Soms krijg je daarbij de deksel op de neus, zoals nu met zijn News of the World. Meestal trekt hij die neus net op tijd weg en beperkt hij de schade om weer op zoek te gaan naar de volgende investering. Waarschijnlijk blijft de schade voor zijn media imperium nu beperkt tot het versneld afschrijven van deze inkomstenbron. Hij heeft zijn verlies genomen en gaat verder.

Vergelijk dat nu eens met Hosni Mubarak in Egypte en Moammar Mohammed al-Qadhafi in Lybië. In tegenstelling tot News of the World bestaan Egypte en Libië nog steeds en hebben zij nog een toekomst voor zich van misschien wel meer dan 168 jaar. Maar de macht van Mubarak en al-Qadhafi is in een paar weken gebroken dan wel gedecimeerd tot een fractie van wat het vorig jaar nog was. Blijkbaar zijn zij niet gewend om als ondernemers soms hun verlies te nemen en opnieuw te beginnen. Zij hadden als ouderwetse idealisten hun identiteit verbonden met de zaak, in dit geval met de glorie van hun land of in ieder geval met de portemonnee van hun eigen stam of familie …

Brand New Day?

En wat zegt het over onze tijd dat het ene ontevreden volk binnen 18 dagen zijn dictator kan afzetten en het andere ontevreden volk binnen twee weken een eeuwenoude krant het voortbestaan onmogelijk kan maken? Blijkbaar zijn authenticiteit, transparantie, maatschappelijke verantwoordelijkheid en klantgerichtheid de rijzende sterren in de wereldwijde (!) normatieve waarden hiërarchie. En we zien dat eeuwenoude instituties onder een toenemende druk staan om hun legitimiteit en toegevoegde waarde onder deze sterren te bewijzen.

Als eindgebruikers hebben we van de diverse instituties die we ‘rijk zijn’ uiteenlopende namen gekregen als: het volk, de inwoners, consumenten, klanten, cliënten, rekeninghouders, patiënten, gevangenen, subjecten en zelfs klapvee. Maar hoe we ook worden genoemd, we zien de laatste tijd dat velen in toenemende mate samenwerken via (oude en) nieuwe media om de instituties te beproeven op hun authenticiteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid. En waar nodig worden deze samen met transparantie en klantgerichtheid afgedwongen.

En soms gaat dat dus via een buigen of barsten scenario dat zich binnen enkele dagen ontvouwt. Als het volk mort, is het voor discussie te laat. Als de vuile was op straat ligt, ben je als institutie afhankelijk van de genade van de eindgebruikers … en terecht. De instituties zijn immers opgezet voor de eindgebruikers en hun primaire doel was toch niet om zichzelf koste wat kost in stand te houden? In deze TED Talk – Instituties versus Samenwerken uit 2005 (!) trekt Clay Shirky dit laatste echter in twijfel. Instituties vinden het volgens hem moeilijk om zichzelf als een obstakel te zien. Volgens hem staan we daarom voor een maatschappelijke omwenteling, vergelijkbaar met die welke de uitvinding van de boekdrukkunst veroorzaakte!


Veel oude instituties voelen wel degelijk de druk om zichzelf opnieuw uit te vinden. En bijna overal is wel iets te verbergen. En alle lijken lijken vroeger of later uit de kast te komen, via ex-medewerkers, speurende concurrenten, of doorvragende eindgebruikers. Het wachten is dus, na Egypte, het Midden Oosten en News of the World, op de eerste multinationals die onverwacht en binnen een paar dagen of weken de poorten noodgedwongen moeten sluiten door maatschappelijke druk. En met Shirky mogen we ons afvragen of het niet onvermijdelijk is dat het grootste deel van onze economische wereld vanaf nu op de schop gaat en er een bijltjesdag komt voor de meeste multinationals.

Het werken voor eigen rekening en risico heeft mij veel opgeleverd. Toen ik vanuit de studiebanken bedacht dat ik als zelfstandig ondernemer meer vrijheid en diversiteit in mijn werk zou ervaren, kreeg ik gelijk. De bonus waar ik niet op had gerekend, was het grote aantal boeiende netwerkcontacten met andere ondernemers. Veel ondernemers zijn immers initiatiefrijk, inventief, intelligent en communicatief. Dat staat garant voor veel leuke borrels en lunches …

Maar toen ik me als doel stelde om zo snel mogelijk veel geld te verdienen, vergat ik dat ik vooral veel leuke dingen wilde doen en die leveren niet altijd het meeste geld op. Ik ben een denker, bouwer en ontwikkelaar en geen echte beheerder, lopende band trainer of herhaal grammofoon. En hoewel ik meestal prima kan rondkomen, we in een riant huis wonen en onze hypotheek en verzekeringen altijd netjes op tijd worden betaald, is er toch nog iets dat ik ontbeer …

Net als veel andere zelfstandig ondernemers weet ik al twintig jaar dat ik ooit toch eens iets aan mijn pensioen moet gaan doen. Als dertiger was dat nog ver weg, maar als je veertig wordt, ga je erover nadenken. Ik dacht toen (eind jaren 90) slim te zijn door een zo duur mogelijk huis te kopen en te gokken op de waardestijging. Met een over-de-top hypotheek en een zo hoog mogelijke maandlast dacht ik dat mijn pensioen wel geregeld was. Dat bleef zo lijken tot zich in 2007 de crisis aftekende …

Hoewel de top nu van de hypotheek af is en de maandlast weer redelijk behapbaar, betwijfel ik of we met dit ene pand onze leefstijl wel tot onze dood kunnen volhouden … Ik werd 50 en het was dus de hoogste tijd voor een nieuw plan de campagne. Ik voelde me net Ollie B. Bommel die tegen zichzelf zei: Tom Poes, verzin een list. En toen dacht ik er opeens aan de boeken van Kiyosaki te herlezen tijdens onze vakantie …

Robert Kiyosaki onderscheidt in zijn boek ‘Cashflow Quadrant’ vier rollen om geld te verdienen: Employee, Self Employed, Business Owner en Investor (ESBI). In 1999 las ik dit voor het eerst en was verbijsterd toen Kiyosaki stelde dat alleen de laatste twee groepen rijk worden. Ik moest twee keer slikken, want financiële vrijheid was wel één van mijn doelen en als zelfstandig ondernemer zat ik hiervoor dus in het verkeerde kwadrant …

We kunnen een bedrijf of organisatie zien als een systeem om inkomsten te genereren. Als werknemer (Employee) werk je voor het systeem van een ander, die ook de winst en het verlies bij zich houdt. Als zelfstandige (Self Employed) bén je je eigen systeem. Bij ziekte en vakantie staat het systeem stil en dus ook de cashflow. Als ondernemer (Business Owner) héb je een systeem in eigendom. Als het een robuust systeem is, verdient het ook geld voor je als je er een tijdje niet bent. Als investeerder (Investor) ten slotte, stop je geld in systemen van anderen. Naarmate hun systeem beter doet wat jij voorspelt, word je rijker. En alleen de ondernemer (B) en de investeerder (I) worden dus rijk …

Na lezing en herlezing van Kiyosaki heb ik het afgelopen decennium eerst gericht gezocht naar een business model (proces, product, distributie, markt en omzet) dat mij voldoende lang zou kunnen boeien om mij als ondernemer (B) aan mijn pensioen te helpen. Ik ben echter niet voor niets zelfstandig ondernemer geworden. In tegenstelling tot echte beheerders, die het heerlijk vinden jarenlang op de winkel te passen, ben ik voortdurend op zoek naar de volgende uitdaging. Na herlezing in augustus 2010, heb ik daarom besloten dat mijn pensioen (ooit) uit de rol van investeerder (I) zal moeten vloeien. En tot die tijd doe ik gewoon uitdagende, zinvolle, nuttige en leuke dingen, voor mezelf en voor anderen …

Je bent zo goed als je laatste blog …

Als je nog maar één blog hebt gepubliceerd, dan maakt dat natuurlijk allemaal niet zoveel uit. Dan is je eerste immers ook je laatste en had de aanhef van deze blog ook kunnen luiden ‘Je bent zo goed als je eerste blog …’ Alhoewel? Er zijn natuurlijk wel veel bloggers die blijven steken in hun eerste blog. Net als er ook veel twitteraccounts zijn, die nooit meer dan een handvol tweets versturen. Niet omdat deze blog of tweet hun beste was, maar gewoon omdat een andere gadget een hogere prio krijgt. Aan de andere kant zijn er ook bewoners die in hun eerste huis blijven wonen, mannen die aan hun eerste vriendin blijven plakken en werknemers die in hun eerste baan blijven hangen. Niet omdat ze er zo ontzettend tevreden mee zijn, maar gewoon uit gewoonte. Of ook omdat er zich andere prioriteiten opwerpen.

Mensen bewegen dus alleen als het moet. Van henzelf, dat weer wel. Omdat iets de spuigaten uitloopt en een volgende stap absoluut noodzakelijk is. Of omdat iets anders nog harder roept dat het gewéééldig is.  Sommige mensen stellen zich daarbij een doel, de meesten niet. De meeste mensen (> 80%) doen gewoon bijna altijd maar iets. Een kleinere groep (< 20%) stelt zich regelmatig een doel om het handelen nog een beetje samenhang te geven. En slechts een enkeling (<5%) programmeert z’n hele leven al in een vroeg stadium op weg naar het grote succes.  Hoewel ik het soms wel graag zou willen, hoor ik niet bij deze laatste categorie. Soms stel ik mij een doel en als ik daarvoor voldoende intrinsieke motivatie (lees: wilskracht) weet op te duiken, voer ik mijn plan ook uit. Soms lijk ik ook meer bij de eerste categorie te horen en doe ik gewoon maar iets. Ik lijk in dit opzicht wel een beetje een gemiddeld mens …

De mensen uit de eerste categorie leven voornamelijk als een doelloze bacterie (ik dus ook af en toe). Bacteriën reageren voornamelijk op primaire prikkels. Hiervoor geldt het sink-or-swim principe. Je probeert iets uit en als er dan niet direct een behoefte wordt bevredigd en er geen schat opstijgt uit de diepte, dan zal het wel niets zijn. De aandacht verslapt dus als er geen onmiddellijke pay-off is na het schrijven van een tweet of blog. Niet direct een nieuwe klant of honderden volgers? Laat dan maar. Maar hoe zit het dan met die mensen die al 25 jaar dezelfde baas, partner of woning hebben? Dat is de andere kant van het sink-or-swim principe. Je probeert iets uit en als er dan niet direct een ramp gebeurt, dan zal er wel niets mis mee zijn. De kruik gaat net zo lang te water tot ie barst. De aandacht verslapt dus als er geen onmiddellijke beloning (nieuwe klanten) of straf (relatieproblemen) plaats vindt na het random gedrag van de bacterie. Een bacterie beweegt dus alleen als er een reactie (lees: feedback) komt uit de omgeving. Dit noemen we ook wel extrinsiek gemotiveerd gedrag. Weg van pijn en moeite, op naar onmiddellijk geluk en genot.

Succesverhalen daarentegen laten zien dat je iets eerst graag zelf moet willen voor het werkt  (1. stel een doel). Vervolgens moet je in actie komen om je doel naderbij te brengen (2. doe iets). Daarna analyseer je de feedback, de reacties die pijn en plezier opleveren (3. vergelijk het resultaat met je doel). En je herhaalt deze laatste twee stappen tot je je doel hebt bereikt (4. doe iets anders).

Als deze blog nu de enige is die je hier ooit zult kunnen lezen is dit dus niet omdat deze blog zo geweldig was, maar eerder omdat iets anders blijkbaar toch leuker was om te doen. Je hebt dan zojuist het typische gedrag van een bacterie geobserveerd. En … beviel het? Als deze blog binnenkort echter de eerste in een lange reeks blijkt te zijn geworden, dan komen er waarschijnlijk nog veel  beter blogs hierna. Je hebt dan zojuist het typische product van een baby blogger tot je genomen. En … beviel het?  Je feedback helpt mij dus meer dan je wellicht vermoedde voor je deze blog las. Onthoudt mij dus je reactie alsjeblieft niet.